Asset Publisher Asset Publisher

ILE JEST WILKÓW W NASZYCH LASACH

Liczebność populacji wilka w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku w marcu 2017 roku została oszacowana na niewiele ponad 500 osobników. Na tej podstawie zagęszczenie tego gatunku w tym obszarze obliczono na 3,6 osobnika/100 km². Powyższe szacunki przeprowadziło kilkuset leśników w trzydziestu nadleśnictwach. Były to całoroczne obserwacje polegające na stwierdzeniach widzianych: wilków, tropów, znalezionych odchodów, miejsc znakowania, czynnych nor, rejestracji znalezionych zabitych zwierząt łownych lub ich szczątków pochodzących z drapieżnictwa. Uzupełnieniem tej wiedzy były również informacje pochodzące od miejscowej ludności. Do szacunków liczebności wilków wykorzystano także nagrania z fotopułapek.

Być może część watah i niektóre pojedyncze wilki zostały wykazane dwukrotnie, np. ta sama grupa została policzona w dwóch sąsiednich nadleśnictwach. Nie są to jednak liczby oparte na metodycznych badaniach naukowych, lecz tylko szacunki liczebności. Z oczywistych względów szacunki liczebności zwierząt dziko żyjących są obarczone pewnym błędem, podobnie jak określany jest przedział ufności w prowadzonych badaniach naukowych. Dane pochodzące z wcześniej opublikowanych prac naukowych wykazują rozpiętość zagęszczeń wilków w Polsce od 1,7 do 6,2 osobnika/100 km² (Okarma H. „Wilk”, Kraków 2015). Jednak zagęszczenia mogą się różnić pomiędzy poszczególnymi terytoriami.

Autorzy naukowego opracowania „Spatial organization in wolves Canis lupus recolonizing north-west Poland: Large territories at low population density”, Robert W. Mysłajek, Maciej Tracz, Magdalena Tracz, Patrycja Tomczak, Maciej Szewczyk, Natalia Niedźwiecka, Sabina Nowak, opublikowanego w czasopiśmie „Mammalian Biology”, 2018 – podają zagęszczenia wilków na badanym terenie Puszczy Drawskiej o powierzchni 2500 km² – w przedziale od 1,5 do 1,9 osobnika/100 km². Zdaniem prof. dr hab. Henryka Okarmy, w świetle wyników dotychczas prowadzonych badań nad tym gatunkiem, jest to jedno z najniższych zagęszczeń wilków stwierdzonych do tej pory w naszym kraju. Na podstawie powyżej określonego zagęszczenia, liczebność wilków w Puszczy Drawskiej wynosiła od 38 do 48 wilków (w zależności od przyjętego zagęszczenia), a przy średnim zagęszczeniu 1,7 os./100 km² około 43 osobniki. Przyjmując za wiarygodne - średnie zagęszczenie 1,7 os./100 km² - liczebność wilków w RDLP w Szczecinku można określić na 246 osobników, natomiast przy zagęszczeniu 1,9 os./100 km² na 275 wilków. Jednak zagęszczenie wilków na badanym obszarze Puszczy Drawskiej o powierzchni 2500 km² określono na podstawie analizy telemetrycznej trzech zaobrożowanych wilków, całorocznych tropień, analiz genetycznych i nagrań z fotopułapek.

Szacunki liczebności wilków przeprowadzane przez pracowników terenowych
w nadleśnictwach nadzorowanych przez RDLP w Szczecinku w latach 2010-2017  przedstawia wykres na zdjęciu.

Puszcza Drawska, podobnie jak teren będący w zasięgu administracyjnym RDLP w Szczecinku należy do najbardziej zasobnych w zwierzynę kopytną w kraju, stanowiącą podstawę bazy pokarmowej wilków. Obszar ten charakteryzuje się także najniższym w kraju zaludnieniem, rozległymi terenami leśnymi oraz stosunkowo słabo rozwiniętą infrastrukturą drogową. W związku z tym panują tu optymalne warunki dla rozwoju populacji wilka. Nie stwierdzono tutaj także występowania żadnych chorób, które mogłyby mieć negatywny wpływ na stan zdrowotny dorosłych osobników  i przeżywalność szczeniąt.  

Na podstawie prowadzonych całorocznych obserwacji, leśnicy z terenu RDLP w Szczecinku uważają także, że liczebność watah wilczych na terenie Puszczy Drawskiej wykazana w projekcie badawczym w przedziale od 3,5 do 5,6 wilków jest w rzeczywistości istotnie większa i waha się od 6 do 10 osobników, a czasem 12 i więcej. Jednym z dowodów na to jest film nakręcony na przełomie lipca/sierpnia przez Mirosława Feculaka, leśniczego leśnictwa Bagnica w Nadleśnictwie Czarne Człuchowskie, pokazujący 4 osobniki dorosłe i 8 szczeniąt. Przyjmując średnią liczebność watahy większą tylko o 2 osobniki od wykazanej przez autorów pracy na obszarze Puszczy Drawskiej, liczebność populacji wilków może być większa nawet o 40%, co wskazywałoby liczbę około 400 wilków w granicach RDLP w Szczecinku. Od kilku już lat we wszystkich, bez wyjątku nadleśnictwach nadzorowanych przez RDLP w Szczecinku obserwowane są wilki.

W ostatnich latach systematycznie rośnie także ilość informacji o obserwacjach bezpośrednich wilków. Ostatnio przekazywane są również bardzo niepokojące spostrzeżenia, związane z brakiem bojaźni wilków oraz występowaniem ich mieszańców z psami, co zostało potwierdzone w okolicach Kołobrzegu. Ochrona gatunkowa wilków na zachód od Wisły trwa od 1995 roku. W wyniku tego, kolejne pokolenia żyjących między nami od 23 lat wilków lub mieszańców wilków
z psami, nie zna polowań i tym samym coraz mniej boi się człowieka. Mieszkańcy osad leśnych czują się zagrożeni i zaczynają się obawiać ataków wilków na ludzi (np. zbieracze runa leśnego z okolic Nadleśnictwa Świerczyna, emerytowany drwal z miejscowości Dzików). Media informują coraz częściej o zabiciu najprawdopodobniej przez wilki zwierząt gospodarskich, np. 8 danieli w hodowli w Gałowie k/Szczecinka, zabiciu około 50 danieli k/Białogardu, ataku watahy 10 wilków na sarnę, która uciekła na podwórko gospodarstwa w miejscowości Grabiążek. Ostatnio wilki zabiły 8 danieli hodowanych w zagrodzie w Polnicy k/Człuchowa. Rośnie także liczba zdarzeń komunikacyjnych z udziałem wilków, co jeszcze kilka lat temu w ogóle nie występowało lub było niezwykle rzadkie.

Powstałe, znaczące różnice w liczebności wilków na Pomorzu Środkowym po opublikowaniu najnowszych wyników badań naukowych z Puszczy Drawskiej wpłynęły na podjęcie rozmów ze Stowarzyszeniem na rzecz Wspierania Bioróżnorodności „MATECZNIK” o potrzebie przeprowadzenia rzetelnego, wiarygodnego monitoringu tego gatunku. Wiedza na temat liczebności populacji wilków jest niezbędna do prawidłowego planowania i prowadzenia zrównoważonej gospodarki łowieckiej.  Przygotowywane jest przeprowadzenie monitoringu w oparciu o podstawy naukowe, we współpracy z Instytutem Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie pod kierownictwem prof. dr hab. Henryka Okarmy. Planuje się objąć monitoringiem wszystkie nadleśnictwa nadzorowane przez RDLP w Szczecinku. Rozważane jest także włączenie do współpracy sąsiednich regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz nawiązanie ściślejszej współpracy w tym zakresie z parkami narodowymi
w granicach pomiędzy Wisłą, Notecią, Wartą, Odrą i Bałtykiem.

 

Wydział Ochrony Lasu RDLP w Szczecinku